Velutinavis crepuscularis

Uiterlijke kenmerken en voedsel

De Velutinavis crepuscularis is een vogelachtige van nauwelijks dertig centimeter, met fluweelzachte slagpennen die de lucht vrijwel zonder ruis doorsnijden. De rechtervleugel is iets korter dan de linker, waardoor lange vluchten onpraktisch zijn. Het dier volgt daarom de koele luchtstromen langs watervallen en vangt daar zwevende schorsmuggen. Bij windstilte is het nauwelijks waarneembaar. Alleen een plotseling ontbrekende mug verraadt soms dat er een exemplaar voorbijgekomen is.

Nestbouw en partnerkeuze

Mannetjes leggen smalle schorsschilfers in verticale rijen voor een nestholte. Een vrouwtje inspecteert de rijen niet op lengte, maar op de ruimte ertussen: onregelmatige patronen worden zonder verdere belangstelling voorbijgevlogen. Een waarnemer beschreef hoe een mannetje gedurende drie avonden telkens één schilfer verplaatste. Het vrouwtje koos uiteindelijk de holte ernaast. De wetenschappelijke literatuur noemt dit een onbesliste selectieprocedure; het mannetje heeft het werk niet afgemaakt.

Sociale banden

Broedparen gebruiken vaak dezelfde natte tak als rustplaats. Wanneer een van beide terugkeert, raakt het met een vleugeltip kort de borst van de ander. Die aanraking vindt ook plaats wanneer er geen voedsel is meegebracht. Niet alle paren blijven bijeen: sommige dieren verlaten na één seizoen het gebied, en enkele vormen vervolgens nieuwe verbanden. Alleen levende dieren blijken zich weinig aan de indeling in blijvende of tijdelijke relaties gelegen te laten liggen.

Ontwikkeling en veldwaarnemingen

Jongen maken hun eerste glijvluchten boven dicht mos. Bij een mislukte landing klimmen ze gewoon terug omhoog, doorgaans onder het zwijgende toezicht van de ouders. Een uitzonderlijk oud exemplaar werd nog weken op de vertrouwde zitplaats gezien nadat zijn partner niet meer terugkeerde. Het zat er niet onafgebroken, noch weigerde het voedsel. Het keerde er alleen iedere schemering even terug. Of dit een vorm van rouw was, is niet vastgesteld. De tak was intussen allang droog.

Verwante soorten

Spiradonta spiralis · Nebulaptera velatus · Gyrorostris orbicularis

Fictieve taxonomie. Dit artikel maakt deel uit van een verzonnen natuurarchief.